„Bo kamień z ściany wołać będzie”

Słowa z księgi proroka Habakuka zamieszczone zostały na tablicach w czterech językach i są mottem lapidarium, które otwarto 9 marca 2023 r. w Inowrocławiu. Na ścianie zamontowanych jest blisko 600 kamieni, fragmentów żydowskich nagrobków - macew. Forma upamiętnienia nawiązuje do jerozolimskiej Ściany Płaczu.    


Lapidarium ustawione jest niczym synagoga na linii E-W. Środek ściany przecina wąska szczelina. W południe przebija się przez nią słoneczne światło. Za ścianą oraz w gabionach, niczym we wspólnej mogile, złożono setki pozostałych fragmentów macew.    

Obszar lapidarium ten to teren byłego cmentarza żydowskiego. Istniał od 1886 r. do II wojny światowej, kiedy został zniszczony przez Niemców. Nagrobki posłużyły do brukowania placu i ulic przy siedzibie Rejencji Inowrocławskiej (obecnej ul. Prezydenta Gabriela Narutowicza).

Powiat Inowrocławski i Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego wybudowali lapidarium, którego centrum stanowi pomnik złożony z najlepiej zachowanych ułamków kamieni nagrob­nych, opatrzonych inskrypcjami hebrajskimi i niemieckimi. Administratorem tego miejsca jest powiatowe Muzeum im. Jana Kasprowicza.

Najstarsze macewy pochodzą z XVIII w. Połamane kamienie przechowały fragmenty hebrajskich i niemieckich inskrypcji. Na starym cmentarzu była też macewa z inskrypcją polską. Wszystkie wyrażają smutek, żal, tęsknotę ale i nadzieję. Inskrypcjom towarzyszą charakterystyczne dla żydowskich cmentarzy symbole: Gwiazdy Dawida, dzbany na nagrobkach Levych, rodziny niezwykle zasłużonej dla Kujaw i Inowrocławia, dłonie w geście błogosławieństwa z grobów Cohenów. Złamane drzewo – uniwersalny symbol końca i śmierci.

Na macewach zapisane są imiona dawnych mieszkańców tej ziemi, ponownie możemy je odczytać: Ahron, Awraham, Cwi Hirsz, Dow Ber, Ejdel, Eliezer, Frajda, Frumet, Hinda, Jaakow, Jicchak, Jehuda, Josef, Meir, Miriam, Mosze, Perel, Rachel, Riwka, Sara, Szraga.   
Top 1 Top 2 Top 3 Top 4 Top 5 Top 6