Podstawowym problemem natury konserwatorskiej było zabezpieczenie fragmentów zabytkowych nagrobków żydowskich użytych jako płyty chodnikowe, które dzięki zaangażowaniu powiatu inowrocławskiego postanowiono wymienić na nawierzchnię z betonowej kostki. Działania archeologów muzeum  rozpoczęły się 1 sierpnia 2011 r. od naniesienia numerów inwentarzowych na wszystke wykonane z macew płyty chodnikowe. W kolejnych krokach każdą podniesioną płytę fotografowano, inwentaryzowano w oparciu o przygotowany formularz i układano na drewnianej palecie transportowej. Obszar objęty pracami archeologicznymi obejmował plac o wymiarach 13 / 18 m (234 m²), który wyłożony był 1202 płytami o wymiarach 44 / 44 cm (średnio) i różnej grubości. Wszystkie one zostały sporządzone z macew wykonanych z szarego piaskowca.    

Na 542 płytach stwierdzono obecność inskrypcji i wystroju rzeźbiarskiego pozwalających datować odkrywane obiekty od XVIII do XX wieku. Wszystkie one zostały ułożone napisem do dołu. Krawężniki również wykonano z macew z piaskowca. Z ich fragmentów wystających ponad powierzchnię usunięto inskrypcje i zdobienia. Pozostałą część palcu wyłożono kostką brukową sporządzoną z nagrobków wymieszaną ze zwykłą kostką brukową z szarego granitu strzegomskiego.    

W trakcie demontażu nawierzchni pozyskano kilka tysięcy drobnych fragmentów nagrobków, na których stwierdzono obecność pojedynczych liter lub ornamentu. Wielkość kostki brukowej wykonanej z macew była różna i wahała się od 6 do 10 cm. Na kilku kostkach stwierdzono obecność liter polskich, dzięki czemu udało się zidentyfikować fragmenty znanego z ikonografii wspominanego już pomnika nagrobnego Michała Levy'ego. Zdemontowano również nawierzchnię dróg dojazdowych wyłożonych naprzemienną czarną i białą kostką. Zgodnie z ustaleniami z Gminą Żydowską w Poznaniu wszystkie wydobyte fragmenty żydowskich nagrobków przekazano władzom Powiatu Inowrocławskiego. Łącznie pozyskano 1686 dużych płyt wyciętych z macew (w tym 708 z inskrypcjami), które złożono na 63 paletach. W dużych workach typu Big-Bag zdeponowano kilka tysięcy drobnych ułamków nagrobków. Niemal cały zabytkowy materiał kamienny przewieziono na teren Starostw Powiatowego w Mątwach (wyjątkiem były fragmenty macew najstarszych złożone w piwnicach muzeum). Wydobyte macewy zaległy w Mątwach na niemal 20 lat.   

Rozwiązaniu problemu złożonych na terenie siedziby Starostwa Powiatowego w Mątwach i w muzealnym ogrodzie tysięcy fragmentów zniszczonych przez Niemców żydowskich nagrobków przyniosło dopiero osobiste zaangażowanie Wiesławy Pawłowskiej Starosty Inowrocławskiego, piastującej urząd od października 2018 r. Dzięki współpracy Powiatu Inowrocławskiego z Urzędem Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego udało się w 2020 r. zakończyć wieloletnią akcję likwidacji „chodnika hańby” przy III LO oraz rozpocząć starania o środki umożliwiające budowę lapidarium zabezpieczającego w godny sposób będące w gestii Powiatu i muzeum macewy.    

Osobisty kontakt starosty Wiesławy Pawłowskiej z Metropolitą Gnieźnieńskim ks. Arcybiskupem Wojciechem Polakiem zaowocował zgodą Prymasa Polski na budowę lapidarium na działce będącej własnością Parafii pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie, w miejscu do II wojny światowej stanowiącego część nowego cmentarza żydowskiego w Inowrocławia. Warunek nieodzowny strony żydowskiej do zgody na realizacji planów godnego zabezpieczenia fragmentów macew będących w gestii Powiatu Inowrocławskiego i Muzeum im. Jana Kasprowicza został osiągnięty. Dzięki umowie z Parafią Zwiastowania NMP muzeum na 20 lat (z możliwością przedłużenia) stało się administratorem zarośniętej działki przeznaczonej pod budowę lapidarium. Sojusznika wspierającego finansowo realizację planów upamiętnienia żydowskiej społeczności Inowrocławia Starosta Inowrocławski znalazła w osobie Piotra Całbeckiego Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego.