Koncepcja pomnika narodziła się w trakcie dyskusji koordynowanych przez Monikę Dąbrowską Naczelnika Wydziału Kultury i Promocji Powiatu Inowrocławskiego. Pomysł i sposób wykorzystania prefabrykowanych betonowych ścian oporowych zaproponowała inowrocławska artystka Katarzyna Halas.    

Ze względów finansowych i technicznych projekt Katarzyny Hałas musiano niestety uprościć. Koncepcja lapidarium opiera się na idei zabezpieczenia wszystkich fragmentów macew będących pod opieką Powiatu i Muzeum.    

W oparciu o 12 elementów prefabrykowanych wzniesiono na linii wschód-zachód ścianę – mur, której najwyższe elementy osiągają wysokość 3 m.  Mur w połowie swego biegu przecina pionowa wąska szczelina, przez którą około południa przenikają promienie słońca. Na ścianie, od frontu, eksponowanych jest 136 piaskowcowych  dużych kwadratowych płyty chodnikowych wyciętych z macew. Wszystkie posiadają inskrypcje.     

Ich regularny układ i powtarzalność zwracać ma uwagę na okrucieństwo i swoistą metodyczność Holocaustu.  84 piaskowcowe płyty z inskrypcjami zawieszone zostały po drugiej stronie pomnika. Pozostałe  płyty, które nie zmieściły się na murze, także te bez inskrypcji i ornamentów, zostały złożone za ścianą w obrębie upamiętnienia tworząc swoiste „kamienne archiwum, kamienną bibliotekę” złożoną z 1600 kamiennych tabli ustawionych pionowo, niczym księgi jedna za drugą w trzech poziomach.   

4 betonowe prefabrykowane ściany oporowe położono pojedynczo od strony wejścia na cmentarz przy ul. Libelta. Zawieszono na nich 54 duże kwadratowe płyty z macew, w tym  16 z czarnego szwedzkiego granitu. W sąsiedztwie właściwego upamiętnienia ustawiono gabiony – kosze budowlane z siatki stalowej, w których złożono tysiące drobnych i dziesiątki dużych fragmentów macew (drobna i średnia kostka brukowa z żydowskich nagrobków oraz duże elementy wieńczące macewy). Forma upamiętnienia umożliwia umieszczenie w obrębie pomnika kolejnych ujawnionych na terenie miasta fragmentów macew.

Prace budowlane prowadzono od 1 września 2022 r., kiedy to od strony ul. Karola Libelta rozpoczęto z użyciem dźwigu wyładunek pierwszych betonowych prefabrykatów. 9 września muzeum podpisało umowę na wykonanie upamiętnienia z Zakładem Instalacji Budowlanych Adama i Wiktorii Kalinskich z Inowrocławia. Szczególny wkład w realizację lapidarium mieli wykonawcy prac budowlanych Adam Kalinski oraz Mariusz Cieszyński i Mariusz Loks, którzy wiedza i zaangażowanie pozwalały rozwiązywać piętrzące się problemy natury technicznej.  Transport macew z Mątew i ul. Solankowej zapewnił wykonawca prac oraz Zarząd Dróg Powiatowych, którego pracownicy prowadzili również prace porządkowe oraz pielęgnację alei lipowej. W działaniach na terenie powstającego lapidarium zaangażowani byli również uczniowie Zespołu Szkół Budowlanych im. gen. Władysława Sikorskiego pod opieka Sylwii Lewartowskiej oraz osadzeni w inowrocławskim Zakładzie Karnym. Prace zakończono 8 grudnia 2022 r.